galinaed: (поні !!!)
[personal profile] galinaed

Піша былы замежных справаў Беларусі (1990-1994) Пятро Краўчанка (раней быццам рабіў нешта карыснае для Беларусі) у сваіх успамінах "Беларусь на распутье. Записки дипломата и политика":

...столкнуться с языковой пробле­мой мне пришлось задолго до перестроеч­ных лет, еще во времена брежневского за­стоя. Летом 1982 года ко мне — тогда я был завотделом науки и образования гор­кома партии — зашла Тамара Чеботова, заведующая Минским гороно, и положила на стол заявление.

Родители девочки Нади Лисицыной обращаются в гороно с требованием — не просьбой, а именно требованием — чтобы их дочь, которая поступает в первый класс, согласно нормам Конституций СССР и БССР, изучала все предметы на белорусском языке.

Далее говорилось, что если гороно не выполнит требование Конституции, то они — родители — будут вынуждены во­зить семилетнюю девочку в белорусскую школу деревни Паперня, что за тридевять земель.

Прочитав заявление, я спросил:

Тамара Иосифовна, а, согласно за­конодательству, мы обязаны это делать?

Да, Петр Кузьмич. И по законода­тельству, и по Конституции это требова­ние мы должны выполнять.

Так давайте выполнять.

А как? Как преподавать на белорус­ском языке арифметику и химию, если учебников, программ, методик нет?

История с заявлением Лисицыных от­ражала мрачное состояние с белорусским обучением в городах республики. Все пони­мали абсурдность ситуации, когда в столи­це БССР не было ни одной белорусскоя­зычной школы, не говоря уже о вузах.

Заведующий отделом науки и образо­вания столичного горкома был в то время наделен немалыми полномочиями. Под­нимаю “вертушку”, звоню Минкевичу, министру просвещения:

Михаил Гаврилович, вот такая си­туация. Помогите, посоветуйте, что де­лать?

Я был почти убежден, что Минкевич, выходец из Западной Беларуси, как никто другой сможет осознать остроту и важ­ность этой проблемы, откликнется и захо­чет помочь.

Петр Кузьмич, давайте сделаем так: я, конечно, посоветуюсь в ЦК, но если вы нам напишете письмо или как-то похода­тайствуете, то мы разработаем индивиду­альные программы и индивидуальные ме­тодички. В принципе, с чего-то надо на­чинать. Давайте начнем.

С первого сентября Надя Лисицына в одной из школ микрорайона “Грушевка” стала учиться в классе одна. В историю образования БССР эта девочка вошла как первая ученица города Минска, родители которой добились права обучения дочери на белорусском языке.


Date: 2015-10-02 04:03 pm (UTC)
From: [identity profile] lianina-minsk.livejournal.com
Мои родители не были так настойчивы. Обошлись стандартной баларускай мовай 2 раза в неделю.

Date: 2015-10-02 05:32 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
Дык нічые бацькі не былі настойлівымі. Дзяўчынка вучылася па-беларуску АДНА на ўвесь больш чым мільённы горад. А ейныя бацькі - сьмелыя і адчайныя людзі.

Date: 2015-10-04 01:55 pm (UTC)
From: [identity profile] lianina-minsk.livejournal.com
А дзяўчынцы даводзілася адпавядаць і адчаю бацькоў, і чаканням настаўнікаў. Я так лічу, што звычайным бацькам і не магчыма было дырэктара пераканаць.

Date: 2015-10-02 05:54 pm (UTC)
From: [identity profile] volhafranco.livejournal.com
то бок у БССР сітуацыя з беларускамоўнымі клясамі была ўсё ж горшай?

Date: 2015-10-02 09:34 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
Так, горшай, чым цяпер. Бо беларуская мова ня мела ніякага статусу, і ёй наканавана было зьнікнуць, а самі беларусы павінны былі стройнымі шэрагамі ўліцца ў новую гістарычную суполнасьць, званую савецкім народам. І гэты "народ" мусіў размаўляць, зразумела, на мове "старэйшага брата".
Дзякуй богу, Саюз разваліўся і плянаў тых "грамадьё" ляснулася.

Date: 2015-10-02 09:40 pm (UTC)
From: [identity profile] volhafranco.livejournal.com
о як. я проста недзе чула каментар, быццам пры лукашэнку сітуацыя з мовай стала яшчэ горш, чым у савецкія часы. але мо мелася на ўвазе, што вёска была менш зрусіфікаваная ці там малыя гарады?

Date: 2015-10-02 09:55 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
Менавіта апошняе і мелася на ўвазе. І яшчэ тое, што колькасна ў БССР было болей беларускамоўных школ, чым цяпер. Але у такіх заявах ня ўлічваецца колькасьць вучняў, якія вучыліся на роднай мове. Бо ў большасьці вясковых беларускамоўных школ было зусім няшмат вучняў.

Date: 2015-10-02 06:06 pm (UTC)
From: [identity profile] veragodna.livejournal.com
Насамрэч самі і пусцілі, слушна яшчэ Багушэвіч гаварыў :(.

Date: 2015-10-02 09:48 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
У нейкай ступені так, але ня гэтак адназначна. За супраціў пераходзіць на мову "старэйшага брата" шмат каму "сьвяцілі" моцныя праблемы на працы. Хіба толькі ў самых нізкіх слаёў насельніцтва праблем на працы зусім не ўзьнікала - таму, дарэчы, беларуская мова з часам і стала лічыцца "мовай калгасьнікаў".

Date: 2015-10-03 08:13 am (UTC)
From: [identity profile] veragodna.livejournal.com
У параўнанні з тымі ж украінцамі, якія былі ў падобнай сітуацыі, самі вінаваты, і знешнія сілы - гэта ўжо другая прычына.

І, дарэчы, здзівілася зместу ліста. Наколькі я помню, у часы перадразвалу Саюза, калі я ў педкаледжы (тады - вучылішчы) вучылася, у вёсках было беларускамоўнае навучанне. Мы методыку беларускай мовы па такіх падручніках вывучалі.

Date: 2015-10-03 01:34 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
Так, тут або Краўчанка згусьціў фарбы, або загадчыца аддзелу адукацыі. І падручнікі, і мэтодыкі былі.

Date: 2015-10-03 01:57 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
І што да "самі вінаватыя". Дык бесхрыбетнасьць беларусаў даўно вядомая і нават ухваляецца пад выглядам рахманасьці і дабрадушша. Правільна сказаў пра беларуса Якуб Колас: "Я маўчу, маўчу, трываю"... Аднак клясык моцна перабольшыў, напісаўшы пра заклік да змаганьня:
Я — мужык, а гонар маю.
Гнуся, але да пары.
Я маўчу, маўчу, трываю,
Але скора загукаю:
«Стрэльбы, хлопчыкі, бяры!»

Беларус практычна ня мае мяжы свайму цярпеньню - ды яшчэ часта і ганарыцца гэтым.

Date: 2015-10-02 06:12 pm (UTC)
From: [identity profile] pavellic.livejournal.com
Да рэчы, пісаў дыпломную работу, дык у архіве знайшоў заяву настаўнікаў з Мінску аб неналежным выкарыстанні беларускай мовы ў школах (1939 г.). Чытаючы якую, у меня склалася уражанне, што нічога не змянілася...

Date: 2015-10-02 09:51 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
Ну так, фактычна зьмянілася мала што. Адно што наўрад ці цяперашнія настаўнікі сталі б пісаць такую заяву - іх такі стан задавальняе. За рэдкім выключэньнем.

Date: 2015-10-03 07:20 am (UTC)
From: [identity profile] yozas-gubka.livejournal.com
да таго ж нейкая супярэчлівасць праглядаецца: з аднаго боку - " Как преподавать на белорус­ском языке арифметику и химию, если учебников, программ, методик нет?" а з іншага - "беларуская школа ў Паперні" - няўжо арыфметыку з хіміяй ў вясковых школах не вучылі

Date: 2015-10-03 01:28 pm (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
Мяне гэткая аргумэнтацыя таксама зьдзівіла. Тут Краўчанка трохі прысачыніў, бо падручнікі на беларускай мове дакладна былі, а праграмы і мэтодыкі нічым не адрозьніваліся ад праграм і мэтодык, распрацаваных для расійскамоўных школ.

Date: 2016-01-14 05:56 am (UTC)
From: [identity profile] araty.livejournal.com
Ну вось набрыдзела гэтая мана - маўляў - не было як навучаць на беларускай мове хімію-матэматыку-фізіку і г.д.. Ды я вучыўся ў дзвух школах, дзе ўсё навучанне вялося выключна на беларускай мове! Акрамя рускай і нямецкай, зразумела. І гэтак было амаль ва ўсіх вясковых і пасялковых школах Беларусі! Маё пакаленне і старэшыя - гэта дзесьці 70% беларусаў з весак і мястэчак, большасьць з якіх ввывучала хіміі-фізікі-матэматыкі на беларускай.
Ну, палітык не будзе палітыкам, калі не будзе маніць не чырванеючы.

Date: 2016-01-14 06:13 am (UTC)
From: [identity profile] galinaeditor.livejournal.com
Палітыкі бываюць розныя, як і ўсе людзі. І ў тым, што да палітыкі звычайна "дарываюцца" цалкам несумленныя людзі, вінаватыя тыя, хто галасуе за гэтых несумленных.

January 2017

S M T W T F S
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031    

Style Credit

Expand Cut Tags

No cut tags
Page generated Sep. 24th, 2017 12:25 pm
Powered by Dreamwidth Studios